Jačmik/es

Diccionario de palabras
jačmik
sustantivo
Orzuelo (hordeolum) en el párpado, después de aproximadamente cinco días
Dominio público — Andre Riemann / Wikimedia Commons
Croata	orzuelo, inflamación purulenta del párpado
Pronunciación	jȁčmīk
Explicación	Jačmik es el término dálmata para orzuelo, es decir, una inflamación purulenta del párpado. La forma jačmik está documentada en las hablas de Kaštela y Trogir, mientras que en el habla de Split están documentadas las formas jačmen y jačmin con el mismo significado.
Definición	Inflamación purulenta del párpado; orzuelo (lat. hordeolum).
Nota	Radojka Baldić documenta jačmik en el habla de Kaštela con el significado de «inflamación purulenta del párpado». Duško Geić define la palabra en el habla de Trogir como orzuelo, es decir, una inflamación del párpado en forma de lesión purulenta.
Significados	orzuelo inflamación purulenta del párpado
Notas	La forma jačmik está documentada en el habla de Kaštela. La forma jačmik también está documentada en el habla cakaviana de Trogir. En el habla de Split está documentada la forma jačmen / jačmin para la inflamación purulenta del párpado. El término estándar en croata es ječmenac, mientras que el término médico es hordeolum.
Notas	En las hablas dálmatas existen diversas formas locales para denominar el orzuelo. En Kaštela y Trogir está documentada la forma jačmik, mientras que el diccionario de Split registra jačmen / jačmin con el significado de «inflamación purulenta del párpado». En el habla de Trogir también se ha documentado una creencia popular asociada al jačmik, según la cual lo contrae quien niega a una mujer embarazada la comida que desea.
Sinónimos	orzuelo, ječmić, jačmen, jačmin
Etimología	Jačmik, las formas de Split jačmen / jačmin y los términos del croata estándar ječmenac y ječmić pertenecen a una familia de palabras relacionada con el nombre del cereal ječam (cebada).
Palabras relacionadas	cebada, ojo, párpado, párpado
Sintagma	orzuelo en el ojo; orzuelo en el párpado
Autor de la entrada	OVDJE TVOJ POTPIS
Fuentes	Radojka Baldić-Dugum, Beside kaštelanske, Kaštela: Bijaći – Društvo za očuvanje kulturne baštine Kaštela; Muzej grada Kaštela, 2006., ISBN 953-99599-1-8. Duško Geić, Rječnik i gramatika trogirskoga cakavskoga govora, Split: Književni krug; Trogir: Združeni artisti Trogir, 2015., Biblioteka Čakavska rič, knj. 9, ISBN 978-953-163-411-3. Dunja Jutronić, Spliske riči: rječnik hrvatski standardni jezik – splitski govor, Split: Marica hrvatska, Ogranak Split, 2018., ISBN 978-953-7797-42-3. Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje, Leksikografski zavod Miroslav Krleža: „Ječmenac”. Hrvatski jezični portal: „Ječmić”. Wikimedia Commons: Stye02.jpg, Andre Riemann, Public domain.

Jačmik es una palabra dálmata para orzuelo, es decir, una inflamación purulenta del párpado. El término está documentado en las hablas de Kaštela y Trogir. En terminología médica, el orzuelo se denomina hordeolum.

Significado

Radojka Baldić-Dugum registra lo siguiente en su obra Beside kaštelanske:

jačmik, -a, m. – gnojna izraslina na očnome kapku

Duško Geić u Rječniku i gramatici trogirskoga cakavskoga govora donosi prošireno značenje:

jačmik, -a, m. – ječmenac, upala očnoga kapka u obliku gnojne izrasline

Obje rječničke potvrde stoga pokazuju isto osnovno značenje riječi: jačmik je ječmenac na očnome kapku.

Ječmenac

U standardnom hrvatskom jeziku uobičajen je naziv ječmenac (lat. hordeolum). Riječ je o akutnoj gnojnoj upali žlijezda vjeđe. Očituje se bolnom crvenkastom ili žućkastocrvenom upalnom promjenom i oteklinom vjeđe.

Dalmatinski jačmik tako predstavlja lokalni leksički oblik za istu pojavu.

Pučko vjerovanje

Uz riječ jačmik Duško Geić bilježi i staro pučko vjerovanje prema kojemu jačmik dobije onaj tko trudnoj ženi uskrati hranu koju ona poželi.

Takvo tumačenje pripada tradicijskim vjerovanjima i narodnoj predaji te ga treba razlikovati od medicinskoga objašnjenja nastanka ječmenca.

Etimologija

Jačmik pripada porodici riječi povezanoj s nazivom žitarice ječam. S istom su osnovom povezani standardni hrvatski nazivi ječmenac i ječmić.

Hrvatski jezični portal za ječmić, koji upućuje na ječmenac, etimološki upućuje na riječ ječam.

Potvrde u dalmatinskim govorima

Nazivi za ječmenac potvrđeni su u više govora srednje Dalmacije:

• Kaštela — jačmik, „gnojna izraslina na očnome kapku” — Radojka Baldić-Dugum, Beside kaštelanske (2006.).
• Trogir — jačmik, „ječmenac, upala očnoga kapka, u obliku gnojne izrasline” — Duško Geić, Rječnik i gramatika trogirskoga cakavskoga govora (2015.).
• Split — jačmen / jačmin, „gnojna upala očnoga kapka” — Dunja Jutronić, Spliske riči: rječnik hrvatski standardni jezik – splitski govor (2018.).

Ove potvrde pokazuju lokalnu leksičku raznolikost: kaštelanski i trogirski imaju oblik jačmik, a splitski jačmen / jačmin, dok je u standardnom hrvatskom uobičajen naziv ječmenac.

Véase también

• Orzuelo
• Ječmić
• Cebada
• Ojo
• Habla de Kaštela
• Habla de Trogir